Poznaj region

Gron

Opowieść o muzykancie Dominiku Garaju

Dudy i dudziarzy w środkowosłowackiej wsi Veľká Lehota słychać było od niepamiętnych czasów. Garajowie potrafili nie tylko przygrywać na tych instrumentach, ale byli też znani z tego, że umieli je wytwarzać. Tajemnica tego rzemiosła przechodziła w rodzinie z dziadka na ojca, syna i wnuka. Dominik Garaj już nie wyrabia dud, ale nadal prowadzi folklorystyczną grupę dudziarską, którą sam założył. Po działalności w teatrze amatorskim stara się teraz opowiedzieć historię wsi tak, jak zapamiętali ją jej starsi mieszkańcy.

Poznaj region

Gron

Historia garncarza Jána Fiali

Wieś Brehy niegdyś słynęła z garncarstwa, a gdy kręcono dokument o zwyczajach w różnych miejscowościach, zwrócono się także do Jána Fiali. Jego ojciec – sam garncarz – zmarł, gdy Janko miał piętnaście lat, lecz dzięki temu impulsowi wrócił wspomnieniami do dzieciństwa, kiedy obserwował ojca przy pracy. Zaczął uczyć się tego rzemiosła, choć miał już około 30 lat i nie była to łatwa szkoła. Po długich dziesięciu latach zbierania doświadczeń jego wyroby i narzędzia trafiły do różnych dokumentów, bajek i filmów. Ponieważ inni także chcą spróbować pracy przy kole garncarskim, odwiedza jarmarki, szkoły i organizuje warsztaty twórcze. Poza tym przejął również produkcję znanych fajek, tzw. štiavniček.

Region Gron

Za górami, za dolinami, tam, gdzie Hron nabiera już potęgi, a krajobraz opada ku nizinie, leży obszar Gron. Na środkowym Pohroniu współczesne trasy wyznacza Szlak Zamków nad Hronem. Niegdyś stanowił tarczę chroniącą bogate miasta górnicze, takie jak Kremnica i Nová Baňa. Przy tzw. Bramie Słowackiej swych tajemnic strzeże drugi najstarszy klasztor na terytorium Słowacji. Spokój i wyjątkowe zwyczaje charakteryzują z kolei życie na wsi – w rozproszonych osadach kopaničiarskich, tzw. štalach. Gron jest także miejscem spotkań miłośników wyjątkowych instrumentów muzycznych – dud czy heligonki.

Poznaj z nami TOP 5 regionu

Poznajcie z nami tajemnice dawnych czasów, które skrywają zamki nad rzeką Hron, albo spójrzcie w dal z interesujących punktów widokowych. A jeśli widok pięknego krajobrazu wam nie wystarczy, mamy jeszcze jedną wskazówkę – co powiecie na zajrzenie w kosmos …

1. Szlak Zamków nad Hronem – klasztor Hronský Beňadik, zamek Revište i zamek Šášov

Szlak zamków, twierdz i wież strażniczych ciągnących się wzdłuż rzeki zdobi także „Perła Pohronia” – klasztor w Hronskom Beňadiku. Wspominany jest już w XI w. i przechowuje cenną relikwię Krwi Chrystusa. Szlak Zamków nad Hronem kontrolował dostęp do bogatych miast górniczych, a klasztor w obawie przed tureckim zagrożeniem przybrał formę renesansowej twierdzy. Do licznych kamiennych strażników należą także zamki Revište i Šášov. Piękne widoki, które dzięki swojemu położeniu oferują, nie są już wyrazem czujności i niepokoju, lecz cieszą i dodają energii. Oba latem zapraszają na różne wydarzenia.

2. Tor żużlowy Žarnovica

Obecnie jedyny tor żużlowy na Słowacji znajduje się w Žarnovicy. Pierwsi zawodnicy przemknęli po nim w 1953 roku i od tego czasu na jego ciemnym owalu rozwija się bogata tradycja różnych zawodów żużlowych. Obecnie dzięki Speedway Clubu Žarnovica motocykle ryczą tu na pełnych obrotach. Klub organizuje na swoim torze zawody różnych kategorii na poziomie międzynarodowym: kwalifikacje do Grand Prix – mistrzostw świata, finał Pucharu Europy do lat 19 czy Złoty Kask SNP, który organizuje Automotoklub plochá dráha Žarnovica. Dzięki Speedway Academy na motocykle wsiadają kolejne pokolenia zawodników.

3. Vtáčnik (1346 m n.p.m.)

Wejście przez las i borówczyska, obok efektownych form andezytowych, na Vtáčnik, najwyższy szczyt środkowego Pohronia i najwyższe wzniesienie pasma o tej samej nazwie, nie jest całkiem bez wysiłku, lecz na jego wierzchołku zapiera dech zasłużona nagroda: panoramiczne widoki na Kotlinę Górnonitrzańską i Žiarską, szczyty Gór Szczawnickich, Poľanę i Niżne Tatry. Zalesiona dominanta nad doliną Kľakovską podczas II wojny światowej dawała schronienie miejscowym i partyzantom, ale musiała też być świadkiem masakr w miejscowościach Kľak i Ostrý Grúň. Do dziś o tych burzliwych czasach przypominają Partizánska chata, zwana także Škurátką, grób kapitana Armii Czerwonej Petra Chvorosta oraz tzw. Partizánsky les w kształcie pięcioramiennej gwiazdy.

4. Regionalne Obserwatorium i Planetarium Maximiliána Hella w Žiarze nad Hronom

Jeśli interesuje Państwa to, co dzieje się na niebie, jeśli chcecie odnaleźć się w gąszczu gwiazd, obserwować obiekty kosmiczne za pomocą specjalistycznej aparatury astronomicznej i z objaśnieniami eksperta, koniecznie odwiedźcie Regionalne Obserwatorium i Planetarium Maximiliána Hella w Žiarze nad Hronom. Na sztucznym niebie planetarium przygotowano dla was pokazy zjawisk astronomicznych, a dzięki symulacji możecie wcielić się w obserwatora w dowolnym miejscu na Ziemi. Wydarzenia o tematyce astronomicznej uzupełniają także programy podróżnicze, muzyczne i artystyczne. W skład Regionalnego Obserwatorium wchodzą także obserwatoria w Bańskiej Bystrzycy i Rimavskiej Sobocie.

5. Wieża widokowa Háj Nová Baňa

Do jednego z najpiękniejszych widoków w okolicach Novej Bani zaprowadzi was ścieżka edukacyjna Zvonička. Na wzgórzu Háj znajduje się wieża widokowa zbudowana z drewna i ryolitu, który niegdyś wydobywano w pobliskim kamieniołomie. Wyrabiano z niego koła młyńskie, które umieszczono na przedniej stronie wieży widokowej. Gdy oczy odwiedzającego wieżę wznoszą się na wysokość niemal 18 m nad ziemią, szeroko otwierają się na widok piękna Kotliny Novobanskiej, Pohronskiego Inovca, dużej części Niziny Naddunajskiej czy Vtáčnika.

Uzyskaj informacje

Centrum informacji Nová Baňa
Námestie slobody nr 1
968 01 Nová Baňa

 

info@novabana.sk
+421 (0)45/67 82 880

Centrum informacji Žiar nad Hronom
SNP 119
965 01 Žiar nad Hronom

 

+421 (0)905 587 339

image/svg+xml