Środkowa Słowacja, region, który leży pośrodku / w sercu wszystkiego – Słowacji, Europy, a także między górami i kotlinami – to nie tylko terytorium, to sprawa bliska sercu.

Za górami, za dolinami, tam w regionie środkowej Słowacji poruszała się historia. Zamki i pałace, powstania i bunty przeplotły tę ziemię równie mocno jak jej cenne rudy. Serce Słowacji, które szybko biło i alarmowało, potrafi jednak także ukoić. Lecznicze źródła, uzdrowiska i wody mineralne dodają bowiem temu regionowi siły, a dzięki górom zmęczony człowiek znów tu odżyje. Środkowa Słowacja to miejsca, które są jak serce, z których krew płynie do całego ciała. Ze wschodu czy z zachodu, po prostu zewsząd jest tu stosunkowo blisko i dla wielu z nas to wciąż jest i będzie sprawa bliska sercu.

Narciarstwo, zabytki, kultura, góry, jaskinie i wiele więcej przeżyjesz i odkryjesz w sercu Słowacji.

Na Donovalach można łatwo przejść nie tylko z jednego parku narodowego do drugiego, lecz także przekroczyć granicę, która oddzieliła nas od dzieciństwa, gier i zabawy. Trasami zjazdowymi, biegowymi, pieszymi i rowerowymi można łatwo pofrunąć do świata aktywnego wypoczynku. I nie trzeba być paralotniarzem, przygoda czeka tu także na torze bobslejowym czy w parku linowym. Zwłaszcza dzieci mogą wyszaleć się na trampolinach i postawić pierwsze narciarskie kroki w Funparku – największym ośrodku nauki jazdy na nartach w Europie Środkowej. Ponadto przez cały rok czeka na nie mnóstwo atrakcji i wydarzeń, np. w bajkowej wiosce Habakuky, dziecięcym miasteczku Donovalkovo czy Myšiačikovom wodnym svete.

Wiele wody przepłynęło już spod Prašivej najstarszym i najdłuższym górniczym wodociągiem na Słowacji do kopalń spółki Thurzo-Fugger koło Španjej Doliny. Znaczenie tej górskiej wioski przybliża górnicza ścieżka edukacyjna, ekspozycja w dawnej klopačce oraz Muzeum Miedzi, która była tu niegdyś wydobywana i trafiła aż na statek odkrywcy Ameryki. Do dziś powstaje tu także znana koronka ze Španjej Doliny. Romantyczna okolica z zabytkami architektury ludowej, panorama z nieodłącznym wczesnogotyckim kościółkiem zachęca do spacerów i odkrywania historii tego ważnego miejsca.

Miedziana Banská Bystrica należała dzięki bogactwu mineralnemu do trójki najważniejszych środkowosłowackich miast górniczych. Największy rozkwit miejscowe górnictwo odnotowało w XV-XVI w. za działalności spółki Thurzo-Fugger, niegdyś jednego z największych producentów miedzi na świecie.

W sławną przeszłość odwiedzającego łatwo przeniesie centrum z barbakanem, kościołami, ratuszem, basztami i pozostałościami murów miejskich. Dominuje w nim główny plac otoczony cennymi zabytkowymi budowlami. Ta część tętni życiem zwłaszcza podczas letnich dni, jest miejscem spotkań i areną wydarzeń, które łączą całe miasto.

W najnowszą historię Banská Bystrica wpisała się przede wszystkim ogłoszeniem Słowackiego Powstania Narodowego – drugiego co do wielkości ogólnonarodowego powstania przeciw faszyzmowi podczas drugiej wojny światowej. O tych wydarzeniach przypomina muzeum w Pomniku SNP. Architektonicznie interesujący budynek pełen symboli sam w sobie jest niepowtarzalnym obiektem. Ekspozycje muzeum przynoszą mrożące krew w żyłach szczegóły z dziejów faszystowskich dyktatur, Holokaustu i oporu antyfaszystowskiego na Słowacji i na świecie. Atmosferę walk podczas Powstania dopełnia także skansen ciężkiej techniki bojowej bezpośrednio na terenie muzeum.

Upadek starego zamku nad Zvolenem, który niegdyś należał do największych na Słowacji i w Europie Środkowej, zapoczątkowała budowa nowej królewskiej siedziby bezpośrednio w mieście. Po pożarze w XV wieku podczas zdobywania przez wojska Jana Hunyadyego zamek zaczął wypełniać znaczenie swojej nazwy, pod którą znamy go dziś. Pustý hrad jednak dzięki badaniom archeologicznym stopniowo wyłania się z zarośli i lasu oraz odkrywa swoje dawne tajemnice i skarby. Zachowały się np. dowody osadnictwa tego miejsca już w epoce brązu czy pozostałości mieszkalnej wieży na planie kwadratu (donżonu) – jednej z największych średniowiecznych budowli rezydencjonalnych w Europie Środkowej. Zachowany kompleks ruin jest otwarty dla turystów i oferuje także przepiękne widoki na Kotlinę Zwolenską i okoliczne pasma górskie.

Zamek w Ľupčy z XIII wieku niegdyś dawano w posagu węgierskim królowym, a w okolicznych lasach podczas polowań pędzili także sami władcy. Pod ponad 700-letnią lipą – jednym z najstarszych drzew na Słowacji, podobno niegdyś lubił przesiadywać także król Maciej Korwin, który nadał drzewu imię. Zamek przechodził z rąk do rąk, przeżył zawirowania podczas powstań stanowych, służył wojsku, jako więzienie i zakład wychowawczy, wychowywały się tu sieroty, był świadkiem życia zakonnego. Jego zagładzie pomogła zapobiec rozległa rekonstrukcja ze strony obecnego właściciela Železiarní Podbrezová.

To było jak w bajce – zadanie niemal niewykonalne. W czasie silnej katolicyzacji ewangelicy mieli co prawda pozwolenie na budowę własnych kościołów, nie mogły one jednak mieć ani jednego metalowego elementu, musiały być wzniesione bez wieży i ukończone w ciągu jednego roku. Tak powstało osiem drewnianych kościółków Łuku Karpackiego wpisanych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jeden z nich znajduje się także na środkowej Słowacji, we wsi Hronsek niedaleko Bańskiej Bystrzycy. To w nim swą przysięgę małżeńską przypieczętowali także poeta Andrej Sládkovič i jego wybranka Júlia Sekovičová.

Jeśli chcecie napawać się niebem usianym gwiazdami, odwiedźcie po zachodzie słońca Park Ciemnego Nieba w Wielkiej Fatrze. Tutaj, chronieni przed smogiem świetlnym, odkryjecie gwiazdy, które zwykle umykają ludzkiemu oku. To kara za nieprzestrzeganie naturalnego prawa ciemności, lecz grzbiet Wielkiej Fatry znów się mu podporządkowuje. Nagrodą dla wszystkich nieskazitelnych świetlnie astroturystów jest potem wspaniałe gwiezdne widowisko.